Oświęcim historycznie

Ewakuacja obozu KL Auschwitz (wraz z podobozami) rozpoczęła się 17 stycznia 1945 r., kiedy to popędzono ok. 56 tys. więźniów w pieszych kolumnach ewakuacyjnych w kierunku zachodnim – do Wodzisławia Śląskiego i Gliwic. Stamtąd w podstawionych otwartych wagonach kolejowych, transportowano ich dalej, w kierunku Buchenwaldu i Mauthausen. W obozach Auschwitz, Birkenau i Monowitz pozostało ok. 8 tys. wycieńczonych, schorowanych więźniów, pozostawionych na pastwę losu. Wielu podejmowało próby ucieczki, jednakże codzienne patrole SS uniemożliwiały tę sztukę. Wreszcie nadszedł upragniony dzień wolności dla tych, którzy pozostali w obozie. Oddajmy głos ocalałemu z piekła, włoskiemu Żydowi Primo Leviemu (nr obozowy: 174517), który więziony był w KL Auschwitz III-Monowitz:   „27 stycznia. Świta. Na posadzce kupa nędznych zastygłych członków; coś, co było Sómogyim. Są pilniejsze zajęcia: nie można się umyć, nie możemy go dotykać, dopóki nie ugotujemy i nie zjemy (…) Żywi są bardziej wymagaj...